Кога зборуваме за електронска фактура, најголема заблуда е да ја замислуваме како документ што изгледа исто како досегашната фактура, само што наместо на хартија, се испраќа електронски.

Е-Фактурата не е само дигитална верзија на хартиениот документ.

Зад нејзиниот познат изглед стои прецизно дефинирана структура на податоци, правила за електронско потпишување, информации за статусот и барања за чување на документот.

За компаниите е важно да ја разберат оваа разлика. Не затоа што треба самостојно да управуваат со сите технички процеси, тоа може да го препуштат на изборот на софтверското решение. Но, потребно е да ги имаат основните познавања затоа што од нив зависи правилното електронско фактурирање и исполнувањето на обврските за чување на документацијата.

Што всушност испраќаме до УЈП?

За да биде обработена преку системот за е-Фактура, фактурата мора да биде доставена во пропишаниот структуриран формат – JSON, со дигитален потпис во JWS (JSON Web Signature) формат, креиран со сертификатот на корисникот.

JSON е формат во кој информациите се организирани на начин што информациските системи можат автоматски да ги читаат и обработуваат.

Тој ги содржи задолжителните податоци за фактурата, организирани според техничките спецификации на системот. Не е доволно податоците само да постојат. Тие мора да бидат правилно структурирани и доставени според пропишаните правила.

За компанија што самостојно би го подготвувала овој документ, тоа би значело познавање на техничката структура, задолжителните полиња и правилата за валидација.

Но, дали корисникот на деловен софтвер навистина треба да ги познава сите овие детали?

Не, доколку софтверот е развиен да ги преземе овие процеси.

Во Collab, нашето ERP решение, при креирањето на фактурата автоматски се подготвува и соодветниот JSON-документ. Корисникот продолжува да работи во познатото софтверско опкружување, без потреба да го отвора, пополнува или проверува JSON-документот рачно.

Со изборот на опцијата за испраќање, Collab го доставува подготвениот документ во потребниот формат.

Техничката сложеност постои, но во позадина и не го оптоварува секојдневното работење на корисникот.

Дали PDF-документот е оригиналната е-Фактура?

Ова е една од најважните разлики што компаниите треба да ја разберат.

PDF-документот овозможува фактурата да се прикаже во читлива форма. Во него можеме да ги видиме податоците за издавачот, примачот, ставките, износите и другите информации што вообичаено ги содржи фактурата.

Но PDF-приказот не е исто што и оригиналниот електронски документ со кој се потврдуваат неговите електронски потписи и придружни податоци.

Кај е-Фактурата, клучна улога има ASiC-форматот.

ASiC претставува електронски контејнер, односно пакет што обединува електронски документи и поврзани податоци потребни за проверка на нивната автентичност и интегритет.

Според техничкиот процес на е-Фактура, ASiC-документот содржи структуриран JSON, електронски потпис и информации за статусот на фактурата, како и придружни елементи поврзани со електронското потпишување.

Токму затоа не треба да се поистоветуваат PDF-копијата што ја гледаме и електронскиот документ што треба да го зачуваме.

PDF може да биде корисен за преглед, печатење и секојдневна комуникација, но сам по себе не ги заменува сите елементи на оригиналната електронска фактура.

Што се случува кога фактурата ќе го промени статусот?

Животниот циклус на е-Фактурата не завршува со нејзиното испраќање.

Во текот на обработката, фактурата може да добие нов статус, во зависност од постапката што се спроведува во системот.

При промена на статусот се презема нова верзија на ASiC-документот, која ја содржи ажурираната информација.

Ова е важно бидејќи компанијата не треба да располага само со податок дека фактурата некогаш била испратена, туку и со соодветната електронска документација за нејзиниот понатамошен статус.

Затоа управувањето со е-Фактурите подразбира повеќе од креирање и испраќање документи. Потребно е да се обезбеди и нивно правилно преземање, евидентирање и зачувување.

Зошто е важно правилното архивирање?

Една од најчестите погрешни претпоставки е дека со зачувување на фактурата во PDF-формат компанијата ја исполнила обврската за чување на електронската документација.

Но, зачуваниот визуелен приказ не е замена за оригиналниот електронски документ.

Според предвидените правила за е-Фактура, документите треба да се чуваат десет години. Притоа, периодот на нивна достапност преку системот на УЈП е ограничен на две години.

Ова значи дека компаниите мора навремено да обезбедат сопствен начин за долгорочно зачувување на потребната електронска документација.

Прашањето не е само дали фактурата денес може да се отвори и прочита.

Важно е и дали по неколку години ќе може да се пронајде соодветниот електронски документ, да се проверат неговите придружни податоци и да се потврди неговата автентичност и интегритет.

Особено при контрола или проверка на документацијата, постоењето на обична PDF-копија не треба да се смета за доволен доказ дека е зачуван оригиналниот електронски документ.

Како Collab го решава чувањето на е-Фактурите?

Во Collab, процесот на зачувување на електронските фактури е предвиден како составен дел од нивната обработка.

По потпишувањето и испраќањето на фактурата, софтверот автоматски го презема соодветниот ASiC-документ и го зачувува на компјутерот, како и на серверот каде што е инсталиран Collab.

При промена на статусот, системот презема нова верзија на ASiC-документот со ажурираните информации.

На овој начин, корисникот не мора рачно да го презема секој документ, да го следи неговиот технички формат или самостојно да ја организира оваа постапка при секоја промена.

Секако, долгорочното чување подразбира и соодветно управување со серверската инфраструктура, резервните копии, пристапот и заштитата на податоците. Автоматското зачувување е важен дел од процесот, но не е замена за правилно организирана архива.

Техничките правила се сложени. Работењето не мора да биде

Електронското фактурирање воведува нови правила што не се секогаш видливи за корисникот. Структурирани податоци, електронски потписи, промени на статуси и долгорочно чување се дел од процесот што мора правилно да функционира.

Компаниите не треба да станат експерти за JSON и ASiC за да можат да издаваат и примаат е-Фактури.

Потребно е да знаат кои се нивните обврски и дали софтверот што го користат ги поддржува сите неопходни чекори.

Затоа, при изборот на софтверско решение, важно е да се постави прашањето не само како се креира и испраќа е-Фактурата, туку и што се случува со неа по испраќањето, како се презема и во каква форма се зачувува.

Добро осмислениот софтвер не ги отстранува техничките правила. Тој ги применува во позадина, овозможувајќи компанијата да се фокусира на своето работење, со јасна претстава за обврските што треба да ги исполни.

За подобро да го разберете процесот на електронско фактурирање и техничките барања што треба да бидат исполнети, прочитајте го текстот: „Кои пропусти можат да го спречат фактурирањето и покрај добриот софтвер?“